Wat je moet eten bij een Japans matsuri-eettentje

De geur tref je eerder dan de kraampjes zelf. Vet van gegrild vlees, sojasaus die karamelliseert op heet ijzer, iets zoets dat pruttelt in olie. Japanse matsuri, de straatfestivals die van late lente door de zomer tot in de herfst lopen, draaien minstens zo veel om eten als om wat dan ook. De eettentjes langs de aanloopwegen heten yatai, en als je er nooit bij hebt gegeten, mis je een heel andere kant van Japan die in geen enkel restaurantgids verschijnt.

Yakitori is voor de meeste mensen de eerste kennismaking. Stukjes kip op een stokje, gegrild boven houtskool, ingesmeerd met tare-saus of simpelweg bestrooid met zout. Bij een goede yatai trekt de rook zo diep in je kleding dat die er uren later nog in zit. Bestel een paar stokjes en eet ze staand op. Er is geen verkeerde manier.

Takoyaki verdient meer aandacht dan het doorgaans krijgt. Balletjes inktvis gekookt in een gietijzeren mal, omgedraaid met een prikker tot ze een perfecte bol vormen, en afgemaakt met mayonaise, bonito-vlokken en een donkere hartige saus. De buitenkant is stevig en licht krokant. De binnenkant is nog vloeibaar. Dat is de bedoeling. Eén zo'n balletje rechtstreeks uit het papieren bakje eten is wat betreft hitte ronduit gevaarlijk, dus wacht even tenzij je graag met een verbrande tong over een festival loopt.

Okonomiyaki bij een matsuri-kraam verschilt van de restaurantversie. Dunner, sneller klaar, gebakken op een platte ijzeren plaat en gevouwen in plaats van opgebouwd in lagen. Sommige kramen gebruiken inktvis, andere varkensvlees, en sommige gebruiken allebei. Wijs aan wat je wilt en betaal cash. Niemand verwacht dat je Japans spreekt bij een yatai.

Karaage wordt overschaduwd door zijn reputatie als izakaya-gerecht, maar op een festivalstand is het een van de beste dingen die je kunt eten. Gefrituurde kippendij, sappig vanbinnen, blisterig en zout vanbuiten, geserveerd in een papieren puntzak of een klein bakje. Het beslag is lichter dan het eruitziet. Knijp er citroen over als ze die aanbieden.

Zoek aan de zoete kant naar taiyaki. Wafeltaartjes in de vorm van een vis, gevuld met rode bonenpasta, chocolade of custard. De randjes worden licht krokant als ze net uit de mal komen. Ningyoyaki lijkt er op maar is kleiner, meestal gevuld met zoete bonen en gevormd als een poppetje of een figuur die past bij het thema van het lokale festival. Beide zijn prima keuzes als je iets wilt dat je gemakkelijk mee kunt nemen terwijl je doorloopt.

Kakigori is geschaafd ijs met siropen in kleuren die radioactiviteit suggereren maar verrassend gewoon smaken. Aardbei, meloen, citroen. Op een augustusmiddag van 33 graden is dit eerder noodzaak dan luxe. Sommige kramen druppelen er nu gecondenseerde melk overheen. Kies die versie.

Bij yatai wordt bijna altijd contant betaald. Neem ook munten mee naast biljetten. Wisselgeld geven voor een biljet van 1000 yen bij een aankoop van 400 yen gaat prima, maar een biljet van 5000 yen wisselen vertraagt alles als er een rij achter je staat. De meeste kramen zijn niet ingericht voor betaling met kaart of IC-reader, hoe modern ze er van voren ook uitzien.

Het beste moment om te komen is vroeg in de avond, wanneer het licht wegvalt en de lantaarns aangaan. Rond 21.00 uur zijn de populaire kramen vaak door de lekkerste gerechten heen en verandert de sfeer. Kom om 18.00 uur, eet rustig de tijd, en loop terug als het volledig donker is. Dat is het matsuri-festival op zijn allerbest.