Bir Japon Tapınağında Aslında Ne Yapmanız Gerekiyor?

Gezginlerin çoğu bir torii kapısından geçer, fotoğraf çeker ve hiçbir şeyin ne anlama geldiğini bilmeden ayrılır. Bu bir eleştiri değil. Japonya talimat levhası asmaz. Ziyaretçilerin zaten bildiğini varsayar; oysa bu varsayım çoğu zaman sessizce yanlış çıkar.

Tapınaklar ve mabetler aynı şey değildir. Bu fark, insanların sandığından çok daha önemlidir. Mabetler Shinto'ya aittir. Tapınaklar ise Budist'tir. Genellikle ahşap ya da taştan yapılmış, turuncu-kırmızıya boyalı bir torii kapısı, oranın bir mabet olduğunu söyler. Taş fenerler, tütsü dumanı ve önünde büyük bir tütsü yakıcısı olan ana salon ise bir tapınak olduğuna işaret eder. Japonya'da her ikisi de bulunur; çoğu zaman yan yana, bazen de aynı alanda neredeyse iç içe geçmiş hâlde. Bu başlı başına tarihi bir hikâyedir. Şimdilik, aradaki farkı bilmek her birinde nasıl davranmanız gerektiğini anlamanıza yardımcı olur.

Bir mabette kapıdan girdikten sonra ilk karşılaşacağınız şey genellikle suyla dolu bir taş havuzdur. Buna temizuya denir ve ana salona yaklaşmadan önce arınmak için kullanılır. Süreç belirlidir. Kepçeyi sağ elinizle tutup suyu sol elinizin üzerine dökün. Ardından kepçeyi sol elinize alın ve sağ elinizin üzerine dökün. Sonra sol avucunuza biraz su alın, ağzınızı hafifçe çalkalayın ve suyu yana doğru tükürün. Kepçeyi doğrudan dudağınıza götürmeyin. Sol elinizi bir kez daha durulayın ve kepçeyi yerine bırakın. Yazıya dökünce karmaşık görünüyor; ama bir kez yapıldığını gördükten sonra yaklaşık on beş saniye sürer.

Ana salona doğru yürürken üstü çıtalı büyük bir kutu göreceksiniz. Bu, adak kutusudur. İçine bozuk para atmak zorunlu değildir ama yaygın bir uygulamadır. Beş yenlik paralar özellikle popülerdir çünkü go-en, kader ya da bağlantı anlamına gelen sözcüğe benzer şekilde telaffuz edilir. Elli yenlik paralar da kullanılır. Miktar pek önemli değildir.

Parayı attıktan sonra, eğer zil bağlı bir ip varsa nazikçe çekin. Ardından iki kez derin bir şekilde eğilin. İki kez el çırpın. Dua ediyorsanız ellerinizi kısa bir süre birleştirin ya da sadece bir kez daha eğilip geri çekilin. İki eğilme, iki el çırpma, bir eğilme şeklindeki bu sıra standart biçimdir. Bazı mabetlerde küçük farklılıklar olabilir ama en sık görülen budur.

Tapınaklar farklı işler. Tapınaklarda el çırpılmaz. El çırpmak Shinto geleneğine aittir. Budist bir tapınakta avuçlarınızı birleştirip eğilirsiniz. Çoğu tapınakta tütsü bulunur; dumanı kendinize doğru savurmak tuhaf karşılanmaz, aksine faydalı sayılır. Tütsü, birçok tapınakta tam da bu amaçla satılır.

Pek çok gezgini şaşırtan bir şey vardır: mabetleri ve tapınakları herhangi bir dinî niyet taşımadan ziyaret etmek son derece kabul edilebilir bir şeydir. Japon insanlar bunu sürekli yapar. Yürüyüş sırasında bir mabete uğramak, sınav öncesinde şans için bir omamori muskası almak, bir ema tahta plakasına dilek yazıp dışarıdaki rafa asmak; bunların hepsi sıradan ve alışılmış şeylerdir. Ortam sakindir ve beklenti yalnızca saygılı davranmanızdır. Belirli bir şeye inanmanız gerekmez.

Kaçınılması gereken şeyler oldukça açıktır. Ana salona giden yolun tam ortasından yürümeyin. O merkez yol, tanrılara ait kabul edilir. Kenara çekilin. Alan içinde yürürken yemek yemeyin. Sessizce konuşun. Bir bölgede tabela ya da ip bariyer varsa, orası gerçekten yasak alandır; bir öneri değildir.

Japonya'da yaklaşık 80.000 mabet bulunur. Farkında bile olmadan birçoğunun önünden geçeceksiniz. İçlerinde neler döndüğünü öğrendikten sonra artık gerçekten bakmaya başlarsınız.